روغن جعبه دنده و روانکاری قطعات

واسکازین یا روغن جعبه‌دنده خودرو روانسازی است که برای روانکاری قطعات متحرک موجود در جعبه‌دنده (گیربکس،  دیفرانسیل وجعبه‌فرمان خودرو)استفاده می‌شود و معادل کلمه روسی روغن دنده (Gear oil) می باشد که با روغن موتور فرق دارد.

مشخصه های عمومی لازم برای روغن­های دنده:

گرانروی مناسب: روغن‌دنده باید دارای گرانروی مناسب برای تشکیل یک لایه‌ی پایدار روغن در یک سرعت و درجه‌ حرارت مشخص باشد. گرانروی یکی از اساسی‏ ترین ویژگی‏ها برای اطمینان از ایمنی دنده‏ ها و کارکرد بدون صدای آنها می‏باشد.گرانروی مناسب در درجه‌حرارت عملکرد تضمینی بر توزیع روغن به تمام سطوح و تشکیل لایه‌های روغن در سرعت‌ها و فشارهای موجود می‌باشد.

خواص ضدزنگ و ضدخوردگی: خاصیت ضد‌زنگ‌ برای محافظت سطوح فلزی در برابر زنگ‌زدگی است. روغن‌دنده‌ها نباید خورنده‌ باشند، بلکه باید از خوردگی شیمیایی سطوح‌ فلزی جلوگیری کنند. به منظور جلوگیری از خوردگی و مخلوط‌شدن مواد حاصل از زنگ ‏زدگی و خوردگی با روغن، روانکار و محیط روانکاری باید از نظر شیمیایی خنثی باشند.

پایداری در برابر کف‌کردن (جلوگیری از تشکیل کف): از آنجا که در صورت تلاطم و هم‌خوردن روانکار و در نتیجه ایجاد کف در روغن، لایه‏ ی روغن مناسب و خوبی بر روی دندانه ‏ها و دنده تشکیل نمی‏شود، بنابراین ضدکف بودن از نیازهای بسیار مهم و اصلی روانکار است. این ویژگی از تشکیل مقادیر بیش از حد کف در مخازن و جعبه‌دنده‌ها جلوگیری می‌کند.

آبگریزی: از آنجا که رطوبت موجود در محیط اطراف سیستم دنده به هنگام پایان کار دنده‏ها تمایل به میعان دارند، از این‌رو روان­کار باید توانایی جداسازی و دفع آب و یا رطوبت را داشته باشد. روغن‌ باید دارای قدرت جداشدن سریع از آب و حفاظت در برابر تشکیل امولسیون‌ داشته باشد.

حفاظت سطوح در برابر خراش: روغن‌دنده باید مانع خراشیدگی سطوح دندانه‏ های تحت فشار و بار زیاد شود.

جلوگیری از سایش سطوح: این ویژگی در روانکار موجب کاهش سایش، آسیب‌دیدن و از کار افتادن زود هنگام  دنده‏ها می‏شود.

پایداری : این ویژگی در روغن امکان استفاده از آنرا برای مدت طولانی‏تری فراهم می‏کند.

روان‏سازی: این ویژگی در کاهش اصطکاک مؤثر است.

چسبندگی: چسبندگی روغن‏‌دنده‌ از هدر ‌رفتن روغن در اثر نیروی گریز از مرکز در سرعت‌های بالا جلوگیری می‏کند.

سازگاری با کاسه ‏نمدها و آب بندها: سازگاری روغن‌دنده با کاسه‌نمدها، از امکان واکنش یا تخریب روغن و کاسه‌نمد جلوگیری می‌کند.